کسبوکار
بوم مدل کسبوکار به زبان ساده، با مثال یک کارگاه ایرانی
بوم مدل کسبوکار یک برگه است که نشان می‌دهد کسبوکار شما چطور پول درمی‌آورد. نه تئوری پیچیده، نه فرمول؛ نه خانه ساده با یک مثال آشنا.
بسیاری از صاحبان کسبوکار، سال‌ها با تجربه و حس خود کار کرده‌اند و موفق هم بوده‌اند. اما وقتی فروش کم میشود یا بازار عوض میشود، سخت است بفهمیم مشکل دقیقاً کجاست. بوم مدل کسب و کار ابزاری است که کل کسبوکار را روی یک برگه نشان می‌دهد تا مشکل را ببینیم. در این مقاله آن را به زبان ساده و با مثال یک کارگاه مبلمان توضیح می‌دهیم.
بوم مدل کسبوکار چیست؟
بوم مدل کسبوکار (Business Model Canvas) را الکساندر استروالدر و ایو پینیور معرفی کردند و امروز در دانشگاه‌ها و شرکت‌های بزرگ دنیا استفاده میشود. این بوم ۹ خانه دارد که به ۹ سؤال ساده جواب می‌دهند. هر خانه را با چند یادداشت کوتاه پر می‌کنید.
مثال ما: کارگاه مبلمان «آقای احمدی»
آقای احمدی ۲۵ سال است در یک کارگاه کوچک مبلمان سفارشی می‌سازد. مشتری‌هایش بیشتر از طریق آشنایان می‌آیند و فروشش در دو سال اخیر کم شده است. بیایید بومش را بکشیم.
۱. بخش مشتریان: برای چه کسی ارزش می‌سازیم؟
خانواده‌هایی که خانه نو خریده‌اند یا بازسازی می‌کنند و مبل باکیفیت و اندازه‌سفارشی می‌خواهند.
۲. ارزش پیشنهادی: چرا از ما بخرند؟
مبل دست‌ساز با چوب درجه یک، اندازه دقیق فضای خانه، ۵ سال ضمانت اسکلت.
۳. کانال‌ها: مشتری چطور ما را پیدا می‌کند و می‌خرد؟
فعلاً فقط معرفی آشنایان و مراجعه حضوری. مشکل اول همین‌جاست: نه سایت دارد، نه پیج فعال، نه حضور در نقشه.
۴. ارتباط با مشتری: چطور مشتری را نگه می‌داریم؟
ارتباط شخصی و تلفنی. بعد از تحویل، ارتباطی ادامه پیدا نمی‌کند.
۵. جریان درآمد: پول از کجا می‌آید؟
فروش مبل سفارشی. تعمیر و رویه‌کوبی مبل مشتری‌های قبلی هم انجام میشود ولی هیچ‌وقت تبلیغ نشده است.
۶. منابع کلیدی: چه دارایی‌هایی داریم؟
استادکاران ماهر، کارگاه، شبکه تأمین چوب، و ۲۵ سال اعتبار.
۷. فعالیت‌های کلیدی: مهم‌ترین کارهای ما چیست؟
طراحی، ساخت، اندازه‌گیری در محل و نصب.
۸. شرکای کلیدی: بدون چه کسانی نمی‌توانیم؟
تأمین‌کننده چوب و پارچه، رنگ‌کار، و ـ می‌تواند باشد ـ طراحان داخلی.
۹. ساختار هزینه: بیشترین هزینه‌ها کجاست؟
مواد اولیه، دستمزد استادکاران و اجاره کارگاه.
بوم چه چیزی را نشان داد؟
وقتی بوم آقای احمدی کامل شد، سه فرصت روشن دیده شد:
- کانال: یک سایت معرفی ساده با نمونه‌کارها و ثبت در نقشه، مشتری‌هایی را می‌آورد که اصلاً او را نمی‌شناسند.
- درآمد: خدمت «تعمیر و رویه‌کوبی» برای مشتری‌های قبلی، درآمدی است که تقریباً بدون هزینه جذب مشتری به دست می‌آید.
- شریک: همکاری با طراحان داخلی می‌تواند یک کانال فروش دائمی بسازد.
این دقیقاً همان کاری است که در فاما «اول تشخیص، بعد درمان» می‌نامیم. سایت و اینستاگرام ابزارند؛ اول باید بدانیم کدام خانه بوم خراب است.
بوم خودتان را در یک ساعت بکشید
- یک برگه A3 بردارید و ۹ خانه بکشید.
- از «بخش مشتریان» و «ارزش پیشنهادی» شروع کنید؛ این دو قلب بوم هستند.
- در هر خانه حداکثر ۳ یادداشت کوتاه بنویسید.
- با رنگ قرمز، خانه‌هایی را که مطمئن نیستید یا ضعیف‌اند علامت بزنید.
- برای هر خانه قرمز، یک کار کوچک و مشخص برای ماه آینده بنویسید.
اگر می‌خواهید این کار را با یک نگاه بیرونی و تخصصی انجام دهید، خدمت مشاوره و طراحی مدل کسبوکار فاما دقیقاً برای همین است. برای قدم بعد هم مقاله بیزینس پلن ساده برای کسبوکار کوچک را بخوانید.
پرسش‌های رایج
بوم مدل کسبوکار با بیزینس پلن چه فرقی دارد؟
بوم یک نمای یکصفحهای از منطق کسبوکار است؛ بیزینس پلن سند مفصلتری با اعداد مالی، برنامه اجرایی و تحلیل بازار است. معمولاً اول بوم کشیده میشود.
برای کسبوکار کوچک هم بوم لازم است؟
بله؛ اتفاقاً برای کسبوکارهای کوچک که منابع محدودی دارند، فهمیدن اینکه پول و وقت را کجا خرج کنند مهمتر است.
آدرس سایت یا پیج اینستاگرامتان را بفرستید؛ ۳ ایراد اصلی و یک پیشنهاد عملی را ظرف یک روز کاری رایگان دریافت کنید.